، بر همين اساس خدمات
بانكداري يكي از بخشهاي مهم ، عمده و كلان اقتصاد لبنان محسوب ميشود و هر شخصي كه
از خيابانهاي بيروت عبور كند با مشاهده انواع بانكها به آن پي ميبرد.
نزديك به
۱۴درصد از جمعيت كاري از مجموع ۴/۳ميليون نفر جمعيت لبنان در بخشهاي تجارت و
توريسم اشتغال دارند كه بخش مهمي از آنها در صنعت بانكداري مشغول به كار هستند.
مجموع بدهيهاي عمومي اين كشور ۴۱ميليارد دلار است كه با توجه به دريافت
كمكهاي بيشتر در جريان كنفرانس اخير حمايت اقتصادي از لبنان موسوم به " پاريس ، "
۳پيش بيني ميشود اين بدهيها بازهم بيشتر شود.
ميزان بدهيهاي خارجي
۵۰/۵درصد و داخلي ۴۹/۵درصد گزارش شده است.
ميانگين رشد اقتصادي لبنان نيز
كمتر از ۱درصد اعلام شده و حتي گزارشهاي غير رسمي حاكي از آن است كه رشد اقتصادي
لبنان طي ماههاي گذشته به زير صفر( رشد منفي) رسيده است.
نرخ بيكاري ۱۲درصد
و ميزان تورم هم بين شش تا هشت درصد گزارش شدهاست.
در اين بين اوضاع سياسي نيز
كه بر همه بخشهاي اقتصادي لبنان اثر گذاشته ،شبكهوصنعت بانكداري را نيز بينصيب
نگذاشته است بگونهاي كه اگر حمايتهاي برخي دولتهاي عربي از بانكهاي لبنان نبود،اين
كشور پس از ترور رفيق حريري نخست وزير سابق لبنان در بهمن ماه سال ، ۱۳۸۵دچار
فاجعه اقتصادي ميشد.
صنعت بانكداري در لبنان كه زماني به خاطر سرمايهگذاري
هاي فراوان داخلي و خارجي بسيار شكوفا بود اكنون دوران ركود را طي ميكند.
مهدي
برنايي رايزن اقتصادي سفارت جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه به خبرنگار ايرنا
ميگويد از سال ۱۹۹۹تا سال ۲۰۰۶بخش بانكداري در لبنان با ۱۶درصد رشد يكي
از شاخصهاي مثبت اقتصاد لبنان بوده است.
به گفته وي از سال ۱۹۹۹تا سال
۲۰۰۶سرمايه كل بانكهاي تجاري لبنان از ۱۱به ۷۲ميليارد دلار رسيد و در همين
مدت حجم وامهاي اعطائي به بخشهاي مختلف از شش به ۳۷ميليارد دلار رسيد و
پساندازها نيز از ۹/۳به ۵۸/۴ ميليارد دلار افزايش يافت كه جهشهاي خيرهكننده
اي به حساب ميآمد.
در همين مدت حقوق صاحبان سهام بانكها از ۲۶۰ميليون دلار
در سال ۱۹۹۹ به ۵/۶ميليارد دلار رسيد و سرمايهي بانكها در سال ۲۰۰۶نيز
بيش از سه برابر درآمد ملي و مجموع پساندازها بيش از ۲/۵برابر درآمد ملي اين
كشور بود.
تعداد شعب بانكها در لبنان در مدت مورد اشاره از ۹۳به ۸۱۳شعبه
رسيد و بانكهاي لبناني در حال حاضر در ۱۵كشور با ۹۷شعبه نيز فعاليتهاي
اقتصادي و مالي داشته و در كشورهاي سوريه، تركيه، قبرس، روماني، الجزاير، سودان،
يونان،امارات عربي متحده ،انگليس و شهر نيويورك آمريكا از اعتبار خاصي برخوردار
هستند.
** بانك مركزي لبنان :
بانك مركزي لبنان در سال ۱۹۶۳به عنوان
يك بانك تجاري افتتاح و بهعنوان واحد مستقل از دولت و كنترل و هدايتكننده تمامي
فعاليتهاي مالي ، پولي ، بانكي و سرمايهگذاري معرفي شد.
مركز اين بانك در
بيروت بوده و در ۹شهر اصلي اين كشور از جمله صور، صيدا، نبطيه، بعلبك و طرابلس
شعبه دارد.
بانك مركزي لبنان توسط يك رييس كل و چهار معاون اداره ميشود و هيات
مديره آن شامل رييس كل،معاونين و مديران كل دو وزارتخانه دارايي ، اقتصاد و تجارت
است.
رييس كل بانك مركزي هر شش ماه يكبار به پيشنهاد وزير دارايي و با تصويب
كابينهي دولت انتخاب ميشود.
وظيفه اصلي بانك مركزي ، حفظ ارزش پول لبنان ،
مديريت و نظارت بر فعاليتهاي بانكي و پولي بانكها و تمامي موسسات اعتباري ،مالي و
مبارزه با پول شويي است.
بر اساس قوانين بانك مركزي، تمامي بانكهاي تجاري
لبنان به جز بانكهاي سرمايهگذاري و بانكهاي پرداختكننده وامهاي ميان و بلند
مدت ، بايد درصدي از حجم پساندازها و پولهاي در گردش و نقدينگي خود را نزد بانك
مركزي به صورت نقد بسپارند.
مشكلات سياسي ، اقتصادي و درگيريهاي شديد در سال
۱۹۹۲در لبنان باعث شد تا تورم در اين كشور به حداكثر خود برسد و گردانندگان اقتصاد
اين كشور تصميم بگيرند اقتصاد لبنان را بر پايه دلار پايهريزي كنند.
اين مساله
باعث شد تا در سالهاي بعد دلار در اين كشور نقش قوي تري را بازي كند و با اينكه
تورم در سالهاي بعد كاهش يافت اما قدرت دلار در اقتصاد لبنان ثابت ماند به طوري كه
در سال ۲۰۰۴قدرت اين نوع ارز در بازار و اقتصاد لبنان ۶۸درصد و در سال
۲۰۰۶تا ۷۳درصد رشد داشت.
اين موضوع با گردشي كوتاه در لبنان قابل مشاهده
است ، در تمامي فروشگاهها و مراكز اقتصادي ، دلار را راحتتر ميپذيرند و حتي در
تاكسيها و اتوبوسها به دليل سهولت در خرد كردن اسكناسهاي درشت تر ، دلار به راحتي
پذيرفته ميشود.
در همين زمينه بايد گفت كه دامنهي تغييرات دلار نسبت به "
ليره " پول ملي لبنان كه از آن به " پوند " هم ياد ميكنند در مقايسه با ارزهاي
ديگر نظير يورو بسيار اندك و غير محسوس است.
در لبنان علاوه بر بانكهاي تجاري،
بانكهاي تخصصي وامدهنده ميان و بلند مدت ، بانكهاي سرمايهگذار ، موسسات مالي و
اعتباري، واسطهاي و ليزينگ نيز فعاليت دارند.
** بانكهاي تجاري در لبنان
:
تعداد اين نوع بانكها در لبنان به ۵۴مورد ميرسد كه بخشي از آنها (
۳۱بانك) با سرمايهگذاري مشترك لبنان و كشورهاي ديگر تشكيل شده است.
بانكهاي
تجاري با سرمايه سرمايهگذاران لبناني عبارتند از :
" بانك لبنان و فرانسه " ،
بانك " لبناني التجاره "، بانك" التجاري للشرق الادني "، بانك " لبنان و المهجر " ،
" فدرال بانك "،بانك "البحر المتوسط" ، بانك " عوده سرادار للخدمات الخاصه " ، بانك
" بيروت و البلاد العربيه" ، بانك " اللاتي " ، بانك " بيبلوس " ، بانك " اللبناني
الكندي " ، بانك الصناعه و العمل " ، بانك عوده (مجموعه عوده سرادار) ، بانك الكويت
و العالم العربي ، بانك اللبناني السويسري ، ، الشركه الجديده لبنك سوريا و لبنان،
بانك بيروت ، بانك جمال تراست ، بانك البقاع ، بانك بيمو البنك الاوروبي للشرق
الاوسط ، بانك لبنان و الخليج ، بانك السعودي اللبناني ، بانك الموارد ، بانك
الاعتماد المصرفي ، بانك الاعتماد المتحد،بانك المدينه ، بانك فرست ناشنال و بانك
الشرق الاوسط و افريقيا.
*** بانكهاي تجاري با سرمايه سرمايهگذاران مشترك
عربي و لبناني ، ۱۰بانك شامل : بانك مصر و لبنان ، " المصرف التجاري السوري
اللبناني"، بانك " اينتركونتيننتال لبنان " ، بانك الاعتماد البناني ، " مصرف شمال
افريقيا التجاري ، بانك الكويت الوطني (لبنان) ،بانك الاهلي الدولي ، بانك البركه ،
بيت التمويل العربي (مصرف اسلامي) ، و بانك اللبناني الاسلامي.
***
بانكهاي تجاري با سرمايه سرمايهگذاران خارجي و لبناني : ۳بانك شامل بانك
سوسيته جنرال في لبنان ، الوطني و استاندارد تشارترد بانك.
*** بانكهاي
تجاري با سرمايه سرمايهگذاران عرب ، چهار بانك شامل :
بانك العربي ، مصرف
الرافدين ، بانك الاهلي التجاري السعودي و بانك العربي الافريقي الدولي.
*** بانكهاي تجاري با سرمايه سرمايهگذاران خارجي (بانكهاي خارجي) شامل
بانكهاي : " دي روما " ، " ناسيونال دي باريس "انتركونتيننتال" ، بانك اتش اس بيسي
الشرق الاوسط المحدود ، حبيب بانك ليمتد و سيتي بانك .
** موسسات مالي و
اعتباري : شامل بانكهاي : الموسسه الماليه العربيه ، شركه الاستثمار التجاريه ،
الاعتماد التجاري والعقاري ، سوجيليز لبنان ، موسسه الاستثمارات الماليه ، شركه
لبنان الماليه ، بيمو سيكيوريتايزيشن ، فيدوس ، كاپيتال انفستمنت سرفيسز ، شركه
ليبانون انفست ، گلف فايننس اند انفستمنت كومباني ، ليبانو فرانسيز فينانس ، جي.
تي. عسيلي و شركاه ، سرادار انفستمنت هاوس ، فاينانشل فوندز ادفايزرز انترناشونال ،
ميدلايست كپيتال گروپ ، اللايد بيزنس انفستمنت كوربوريشن ، ب. ل. س. فايننس ،
حلاوي انفستمنت تراست ، المركز المالي ، الاعتماد المالي ، شركه كفالات ،كاپيتال
فينانس كومپاني ، الشركه اللبنانيه للفاكتورينگ ، شركه خدمات بطاقات الائتمان ،
الموارد للخدمات الماليه ، كراديت تراست ، مينا كاپيتال ، شركه ايش. اس. بي. سي
فينانشيل سرويس ، كاپيتال انفستمنت كوربوريشن،بوب فينانس ، اموال اينفست ، شركه
اميكس ( الشرق الاوسط ) و الاعتماد المالي انفست .
*** بانكهاي
سرمايهگذار و وامدهنده وامهاي ميان و بلند مدت شامل بانكهاي " عوده سرادار
للاعمال ، مصرف الاسكان ، بانك التمويل ، بانك لبنان و المهجر للاعمال ، بانك البحر
المتوسط للاستثمار ، بانك الاعتماد اللبناني للاستثمار ، بانك العربي للاعمال ،
فرنسبنك للاعمال ، بانك بيبلوس للاعمال و بيت التمويل العربي للاستثمار.
*** موسسات مالي و اعتباري واسطهاي شامل بانكهاي :
ميريل لينش، بيرس،
فينزاند سميث ، اس. سي. اس بيروت ، الشركه العالميه للاستثمار ، انفستا فايننشال
بلاننغ سرفيسز ، الشركه العربيه الدوليه للانماء والاستثمار ، سنا است مانجمنت
(سنام) ، شركه بيروت للوساطه الماليه اوبتيموم انفست و شركه ملكارت كاپيتال .
*** موسسات ليزينگ شامل : شركت كريديليز ، الليزينگ اللبنانيه و آراب
ليزينگ .
بانك "البركه" كه با سرمايه سعوديها كار ميكند وامهايي با بهره
بسيار اندك كه در واقع كارمزد آن محسوب ميشود در مقابل تضمينهاي معتبر پرداخت مي
كند.
در مجموع ۵۴بانك تجاري و ۴۶موسسه و بانك اعتباري و سرمايهاي و
واسطهاي در لبنان در بخش بانكداري با حدود ۱۶هزار نفر پرسنل در ردههاي مختلف
بانكي در لبنان مشغول بكار هستند.
در سال ۲۰۰۵از مجموع بانكهاي لبناني در
مناطق مختلف لبنان ، تقريبا بيش از نيمي از آنها در شهر بيروت مستقر بودند به
طوريكه در بيروت و حومه آن ۵۴درصد ، جبل لبنان ۱۸درصد ، شمال لبنان ۱۰درصد
، جنوب لبنان ۱۱ درصد و منقه بقاع ۷درصد بوده است.
از نظر سپردهگذاري
بانكها نزد بانك مركزي لبنان ، بر اساس آمارهاي سال ۱۰ ، ۲۰۰۴بانك سپردهاي با
بيش از ۲ميليارد دلار ، ۹بانك با نيم ميليارد تا ۲ميليارد دلار ،
۱۴بانك با سپردهاي بين ۲۰۰ميليون تا ۵۰۰ميليون دلار و تعدادي ديگر از
بانكها با سپردهي زير ۲۰۰ميليون دلار و در مجموع ۱/۵ ميليارد دلار سرمايه
داشتهاند.
*** وضعيت سياسي اقتصادي لبنان و تاثيرات آن بر شبكه بانكي :
بحرانهاي سياسي حاصل از ترور رفيق حريري نخست وزير سابق لبنان ، تشكيل كميتهي
بررسي اين ترور توسط سازمان ملل متحد ، صدور قطعنامههاي متعدد از سوي شوراي امنيت
براي خروج سوريه از لبنان و ترورهاي سياسي كه در طول سالهاي ۲۰۰۵و ۲۰۰۶اتفاق
افتاد، وقايع ناامني،انفجارهاي بمب و رويدادهاي مربوط به پس از استعفاي وزيران
طايفه شيعه از كابينه و جنگ ۳۳روزه اسرائيل عليه لبنان وقايع سخت و دشواري بودند
كه نقش موثر (منفي) بر اقتصاد لبنان از جمله بر صنعت توريسم و بانكداري لبنان داشته
است.
فرار سرمايهها،كاهش شديد پساندازهاي ليري ، افزايش پساندازهاي دلاري در
بانكهاي رده اول ، درخواست شديد دلار توسط مشتريان بانكي، كاهش بازپرداخت وامها
توسط بخشهاي خصوصي به بانكها، كاهش شديد عمليات بانكي و طبيعتا درآمد حاصل از اين
عمليات فشارهايي بوده كه بر اقتصاد و بانكداري لبنان وارد شده است.
سال گذشته و
تنها در دو ماه در جريان جنگ تحميلي رژيم صهيونيستي عليه لبنان به ترتيب
۴/۶۴ميليارد لير و ۲/۱ميليارد دلار از بانكهاي لبنان خارج شد.
دولتهاي
عربستان سعودي و كويت با شروع جنگ اسراييل عليه لبنان ، براي تقويت ليره و جلوگيري
از كاهش ارزش پول ملي لبنان بيدرنگ به ترتيب يك ميليارد و نيم ميليارد دلار نقد
نزد بانك مركزي لبنان سپردند كه اين اقدام نقش بسزايي در تامين دلار براي بازار و
جلوگيري از كاهش ارزش ليره لبنان داشت.
در حال حاضر لبنان ۱۳ميليارد دلار
ذخيره ارزي دارد و اين غير از حجم طلا و اوراق بهادار ديگر است.
